"چرائی سرایش شعر"

                                                عباس گلستانی

 

چرایی سرایش شعر یا شاعر چرا شعر می گوید؟ سوالی ست عمومی ولی جواب به این سوال می تواند یک پاسخ خصوصی باشد و این پاسخ هم می تواند مورد قبول واقع شود یا رد ، به هر حال پاسخ اختصاصی یک شاعر است. اما پاسخ به سوال فوق حتما یک وجه کلی قابل پذیرش را داراست. جواب ها هم در آن حوزه مورد ارزیابی قرار می گیرد.

به گفته ی "ایما نوئل کانت" سرودن شعر بخاطر نبوغی است که در هنرمند وجود دارد . اما صرفا " نبوغ "  ، از انسان هنرمند نمی سازد و اگر این بود سوال ما طرح نمی شد و از قبل جوابش روشن بود . شاعر شعر می گوید چون نبوغ دارد ، والسلام. اما در پس آن سوال دیگری نهفته است ، چه چیز عامل برون فکنی آن نبوغ می شود؟ و در اینجا برون فکنی چه چیز بروز می دهد که از او شاعر می سازد.

در تولید آثار هنری مثل هر آموزش دیگر تا زایش چه در علم یا ادبیات ، دورانی وجود دارد که از آن به عنوان دوران کودکی ، دوران جوانی و بلوغ یاد می شود . پروسه ای است که بسمت آگاهی میل می کند و هنرمند را از دنیای بی خبری به جهان حوادث و آگاهی سوق می دهد و او را به " نگاهی " می رساند که بیهوده از اشیاء و امور نمی گذرد خلاقیت اش هرز نمی رود و آثارش بی صفت نمی شود و شاعر به فضیلتی می رسد که متهورانه می گوید و صبورانه رنج رامتحمل می شود بسان " ملاصدرا " در دوره شاه عباس ، " لورکا " در اسپانیای فرانکو و " نیما " که به خیانت متهم اش می کنند.

طی این مسیر چگونه است که یکی هنرمند تلقی می شود و دیگری شبه هنرمند ؟ گفته می شود که : " انسان محصول محیط خویش است " درست اما کافی نیست. نقصی در معنای آن جمله است. چگونه می شود که در یک محیط مشترک با شرایط یکسان ، یکی دزد می شود ، دیگری شاعر ، یکی مستبد می شود دیگری آزادی خواه ؟ می توان جمله ی فوق را به این ترتیب کامل کرد : انسان محصول محیط خویش است به اضافه ی تصمیمی که خود می گیرد. تصمیم می گیرد که در برابر موج باستد یا سوار بر هر موجی به نا کجا آباد خویش برود. اولی هدفمند عمل میکند دومی بی هدف. اولی شاملو می شود ، دومی ابراهیم صهبا.



ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط عباس گلستانی در دوشنبه سی ام فروردین 1389 و ساعت 18:16 |

  جواب به نامه ی  یک دوست :

 

با درود به شاعر گرامی که از تخیل تصویر و از تصویر جهان را معنی می  بخشد

 

1 – در سطحی بالاتر از شما نیستم که نسخه صادر کنم و خط مشی نشان دهم که این گونه بسرایید ، چرا که این گونه سرودن ، فردا آن گونه سرودن خواهد بود و آن گونه سرودن ، در روزهای بعد ، گونه های دیگر .

 

2 – آنچه که در زیر به طور خیلی کوتاه می نویسم اندوخته هایم از دیگران با کمی تجربه است که ممکن است این نیز اعتبار خود را از دست بدهد .

 

3 – در شعر ، دیگر گذشته چراغ راه آینده ی ما نمی تواند باشد ، نیما ، حرف آخررا زد و شاعرامروز باید باتلاش در مطالعه ی آخرین دفتر و قطعه شعر مننتشر شده در مطبوعات ، خود را در سطح قابل قبولی در زمینه ی زبان ، فرم ، معنا و ... نگاه دارد، چرا که شاعر هم باید چراغ باشد ، هم آینده .

 

4 –  شعر امروز ، همین گفت و گوی ساده میان خودمان است ، البته "بدون تصویر و تخیل ، ناقص الخلقه است ."

 

5 – نیما به ما آموخت که با چشم خودمان به جهان نگاه کنیم ، زیرا ، زبان و دنیای امروز ما ، دنیا و زبان مردگان نیست و کسی امروز مثلا نمی گوید :  چه کسی خواب مرا /  برد  به آبی سبز احساس (از شعر شما به نام آه... ای عشق ) و یا : فریادی به بلندای همیشه دارند ( از شعر شما ، این جا ) و یا : ای گمشده در تارو پود زندگیم ( از شعرشما ، وحشت صفر )  

 

6 – اصولا زبان در شعر امروز به دنبال تصویر و تصویرسازی از نوع اشعار کلاسیک و قدیمی نمی باشد ، بلکه به ابداع تصویر از نوع امروز رسید است . به عبارتی شاعر امروز دیگر به تصویرهای معمولی ی حاصل از اضافه های تشبیهی ، استعاری و صفت های تصویر ساز مثل مرغ نگاه ، ابر اندوه افق سوخته ، خارعشق ، سخاوت مهر، عطر صمیمیت ، حریرک آبی آسمان، دشت شب ، زمستان دل و... اعتنایی نمی کند ، بلکه با زبان زنده و تصویرهای جوشیده از آن خلق می شود ، مثلابه این شعر از نیما توجه کنید :  مانده از شب های دورا دور / بر مسیر ساکت جنگل / سنگ چینی از اجاقی سرد / وندرو خاکستر سردی ...    در این شعر از استعاره و تشبیه و کلماتی مثل همچون و چون اصلا دیده نمی شود و هم چنین مثل چند نمونه زیبا از تصویرهای اشعار قشنگ شما ،   واژه   آویخته ، چای را همراه رویاهایم سر کشید .

 

7 – و اما کلام آخر را با حرف اولم به پایان می برم . انتخاب شعر خوب یا بد ، حداقل برای من مشکل است ، اما انتخاب را با توجه به آنچه که در بالا گفتم به عهده ی خودتان می گذارم و این را نیز بگویم که شعرهای کوتاه شما بهتر از بقیه بود و به عنوان نمونه  چند تایی از آنها را تیک (  ) زده ام .

 

                            

                                                                                                                             

                                                          

                                                                   با پوزش

                                                                  عباس گلستانی

                                                                

 

+ نوشته شده توسط عباس گلستانی در یکشنبه بیست و نهم فروردین 1389 و ساعت 17:12 |

+ نوشته شده توسط عباس گلستانی در پنجشنبه دوازدهم فروردین 1389 و ساعت 15:56 |

کوتاهی از ...


قبل از همه 

به بغض پنجره ای فکر کن

که سال نو را

بی بهار آغاز کرده است

به عشقه ای

که با کمی باران

                        به بالای پنجره قد می کشید 

دشت هایی

که با کمی باد

و سفره های آب

بذر گل را

                       به بلوغ می رساند 

رودهایی

که با کمی یادداشت در روزنامه

ماهیان را

                       عاشفانه فراخوان می داد 


کوتاهی از بهار نیست

از دست های من و توست

که گاهی به هم می رسد


+ نوشته شده توسط عباس گلستانی در یکشنبه هشتم فروردین 1389 و ساعت 16:57 |
عباس گلستانی

نقد، در زمین دموکراسی

نقد، در زمین دموکراسی

نویسنده: عباس گلستانی

 

 

چکیده:

در گذشته‌ی نزدیک و در موارد فراوان در زمان حال، نقد ادبی با اظهارنظرهای شخصی و سلیقه‌ی افراد، معادل و برابر گرفته می‌شود. دو یا چند اثر را از چند نویسنده و شاعر مقایسه نموده و با اعمال سلایق فردی و دور از نظریه‌های نقد ادبی به متن نمره‌ی قبولی یا ردی می‌دهند.

انحراف از معیارهای نقد در گذشته اگر به علت بی‌اطلاعی و عدم دسترسی به نظریه‌های متنوع نقد ادبی قابل اغماض بود، امروز، فراوانی نوشته‌ها از کتب مرجع گرفته تا مقاله‌های مربوطه به آن که دامنه‌ای وسیع از مستندات نظریه‌های نقد را در اختیار دوستداران هنر قرار می‌دهد، تصور برابری هر بحث کارگاهی و نوشته‌ی غیر متکی به چهارچوب نقد را با نقد ادبی یکی دانستن، اشتباهی‌ست که ممکن است آسیب‌های جبران‌ناپذیری از جانب منتقد ناشی به متن یا خالق اثر وارد گردد و هنرمند خلاق اما در ابتدای کار را در سیاه‌چال‌های ادبی دفن کند، خصوصاً در جامعه‌ای که عدم استقرار دموکراسی و عدالت اجتماعی که هم فرصت‌طلبان را در لژ مخصوص قرار می‌دهد و هم فرصت برابر را در شرایط ویژه از هنرمند سلب می‌کند.

به این ترتیب، مطالعه‌ی نظریه‌های نقد ادبی، توانایی‌های منتقد را افزایش داده و او را صاحب ابزاری می‌کند تا جهان را از دریچه‌ای دیگر ببیند و متن را مستدل و با تکیه بر منطق، خلاقانه بررسی نماید. هر نظریه‌ی نقد ادبی می‌تواند دریچه‌ای نو در برابر منتقد باشد و عدم توجه به آن یعنی محروم کردن خود از آن‌چه که در نهایت در رابطه‌ی بین منتقد، متن و جهان تخریب ایجاد می‌کند و نقد نویس را از امتیاز بزرگ دانش درست دیدن دور نماید، زیرا هر نظریه‌ی نقد ادبی تغییر نگاه منتقد را به همراه می‌آورد، تغییر نگاهی که به دنبال تغییر جهان می‌گردد و این همه ممکن نیست مگر این‌که میدان نمایش نظریه‌های نقد ادبی در زمین دموکراسی باشد.

 

واژگان کلیدی:

نقد، دموکراسی، نظریه‌های نقد ادبی، مدرنیسم، مدرنیت، تحلیل

 

مقدمه:

تصور این‌که نقد ادبی، گفتگو و بحث درباره‌ی معایب اثر، اشکال مختلف زبان، صناعات ادبی و... است و منتقد را نباید به سمت تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی سوق داد و او هر چه بیش‌تر باید بین خود و این رویدادها فاصله ایجاد کند و صرفاً در حوزه‌ی آکادمیک به بررسی آثار ادبی بپردازد، نتیجه‌اش خالی شدن هنر و نقد ادبی از مفهوم معاصر گشته، نقد را در حوزه‌ی توصیف زندانی و از نقش مداخله‌گرانه‌ی آن می‌کاهد. اما در این باور، آن‌چه که اصلاً دیده نمی‌شود، ماهیت دموکراتیک نقد است، ماهیتی که عدم درک آن نقد را به مرگ نزدیک می‌کند و بی‌دلیل نیست که این اتفاق مهم (نقد ادبی)، در یونان باستان، مرکز دموکراسی جهان روی می‌دهد و افلاتون از اهالی آتن در بطن همین جامعه و حکومت مردم‌سالار، نظریه‌ی خود را به عنوان منتقد درباره‌ی رابطه‌ی شاعران و نقش اجتماعی آنان در رساله‌ی «جمهوری» بیان می‌کند.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط عباس گلستانی در یکشنبه هشتم فروردین 1389 و ساعت 16:57 |

1                                                                                                            

جنگل                                                                                                           

چقدر فخر می فروشد                                                                     

سبز عزیز شده است                                    


2                                                            

مه                                                           

ابرها روی من                                          

راه می روند                                                                                        

3                                                            

خشک سالی ، خشک سالی ، خشک سالی             

خاک                                                       

اگزاما گرفته است                                        

4                                                           

نان خستگی در سفره                                                                

تکه تکه می شود                                         

من در طول روز                                         

5                                                          

چشمانم                                                   

تار می بیند                                               

عنکبوت در کمین                                      

+ نوشته شده توسط عباس گلستانی در پنجشنبه پنجم فروردین 1389 و ساعت 17:24 |